Austin Healey,

sportwagens ontworpen door een piloot

bron : Patrick Malherbe
photos : Jeroen Peeters

Donald Healey, geboren in Engeland in 1898, kreeg voor het eerst interesse in techniek bij de luchtmacht tijdens de eerste wereldoorlog. Later, ging hij aan de slag bij verschillende Engelse autobouwers waar hij meewerkte aan de ontwikkeling van speciale modellen zoals de Triumph Dolomite met 8-cilinder compressormotor. Toch was hij in de eerste plaats een uitstekende racepiloot die regelmatig deelnam aan grote internationale rally's. Zo won hij in 1931 ondermeer de prestigieuze rally van Monte Carlo aan het stuur van een door hemzelf afgestelde Invicta.

In 1948 richt hij zijn eigen bedrijf op, de Healey Motor Company, voor de bouw van sportwagens. Eén van zijn wagens, uitgerust met een Nash-motor, eindigde in 1950 als vierde in Le Mans, daarbij veel krachtigere en prestigieuzere wagens achter zich latend.

De geboorte van de Austin Healey:

Het project Healey 100 (voor 100 mijl per uur) dat gericht was op de ontwikkeling van een krachtige, betrouwbare en relatief goedkope sportwagen, zal de naam Healey wereldberoemd maken. Deze wagen werd ontwikkeld in samenwerking met ingenieur Roger Menadue en ontwerper Gerry Coker, had een revolutionaire vormgeving en blijft tot op vandaag een pareltje van modern autodesign. De auto werd voor het eerst voorgesteld op de London Motor Show van 1952 en groeide uit tot de sensatie van het autosalon. Leonard Lord, grote baas van Austin en daarna van de British Motor Corporation, was danig onder de indruk en besloot de wagen te produceren met de 4-cilinder 2.660cc motor van de Austin A90. De eerste Austin Healey was een feit.

De Austin Healey werd vanaf het begin ontworpen met het stuur aan de linkerzijde. Een gevolg van het feit dat bijna 80% van de totale productie bestemd was voor de Amerikaanse markt. De auto heeft een degelijk, stijf chassis, een 3-versnellingsbak met overdrive en een Austin-motor die ondanks zijn beperkte vermogen (90 pk bij 4.000 t/min.) een indrukwekkend koppel ontwikkelt dankzij de grote cilinderinhoud en zijn verleden in vrachtwagens. De reminstallatie bestaat uit vier hydraulische trommelremmen.

De techniek van de roadster is zeer betrouwbaar en volstaat ruimschoots om deze lichte tweezitter tegen voor die tijd buitengewone snelheden voort te stuwen.

Van alle in serie gebouwde sportwagens in 1952, was enkel de veel duurdere Jaguar XK 120 nog sneller.

De vloeiende lijnvoering van het koetswerk, zonder uitstekende deurhendels, wordt ondermeer gekenmerkt door een unieke kantelbare voorruit met specifieke scharnieren en spanveren. Dit zorgt voor minder luchtweerstand en dus voor een iets hogere topsnelheid. Maar het is in de eerste plaats een aantrekkelijk designelement, ontworpen door Gerry Coker, dat de wagen een agressiever en sneller uiterlijk geeft.

In de praktijk, zo mocht ik aan den lijve ondervinden, is het vooral behoorlijk oncomfortabel voor de inzittenden van de roadster die de luchtstroom vol in het gezicht krijgen. Een bril of vizier is dan ook absoluut noodzakelijk om ten volle van het snelheidsgevoel te kunnen genieten.

Austin Healey op de racebaan:

Naar goede gewoonte, wou Donald Healey de kwaliteiten van zijn nieuwe wagens bewijzen door ze te laten deelnemen aan races. Dit leverde hem ook meteen de nodige publiciteit op.

In 1953, namen twee Austin Healeys 100 deel aan de Mille Miglia in Italië, en vervolgens aan de 24 uur van Le mans.

De Healeys, vrijwel ongewijzigde productiewagens met een lichtjes getunede motor, reden op eigen kracht naar Le Mans en raceten met hun schokdempers nog bevestigd!

De Healeys 100 eindigden 12de en 14de in het algemeen klassement en op de tweede en derde plaats in hun klasse. Een uitstekend resultaat voor twee productiewagens die na afloop terugreden naar Engeland en nog aan verschillende andere races zouden deelnemen. Een van deze twee wagens werd overigens later gebruikt door Donald Healey als privéwagen. Dat waren nog eens tijden…

Het avontuur van Healey in de racerij kreeg een vervolg op de circuits van Europa en de VS, met onder andere een derde plaats tijdens de 12 uur van Sebring en later ook de vele successen met de Healey 3000 in ondermeer de rally Luik-Rome-Luik en de Coupe des Alpes. Maar dat is weer een ander verhaal.

De 100M:

Zo zijn we aanbeland bij de Austin Healey 100M waarvan talrijke foto's dit artikel illustreren.

Om de prestaties in Le Mans te herdenken, brengt de fabriek aan het eind van 1954 een performance kit op de markt met de benaming M (van Le Mans). Deze kit kan besteld en gemonteerd worden in de fabriek of bij de verdelers van het merk.

Deze kit is gebaseerd op de Le Mans racewagen en bestaat uit grotere SU-carburators, een speciaal 'Le Mans' luchtfilterhuis, een aangepaste verdeelinrichting, speciale nokkenas en zuigers, versterkte schokdempers vooraan, een raceversie van de antirolbar, en ten slotte, een luchtinlaat op de motorkap voor extra koeling bevestigd met een leren riem net als in Le Mans.

De 100M was bovendien meestal verkrijgbaar met een tweekleurige verflaag.

Een 100M leverde 110 pk in plaats van 90 pk, met een voor de jaren '50 aanzienlijke topsnelheid van 190 km/u in plaats van 178 km/u.

In 1955 verschijnt een tweede versie van de Austin Healey 100 met de aanduiding BN2 ter vervanging van de BN1. Deze nieuwe versie beschikt over een 4-versnellingsbak met overdrive.

De 100M die ons vandaag interesseert, werd op mijn vraag en in opdracht van Brussels Classic & Sports Cars in België gerestaureerd door een specialist.

Het betreft een BN2 geproduceerd in augustus 1955 voor export naar de Verenigde Staten.

Er werden in 1955 en 1956 slechts 4.604 BN2's geproduceerd, vóór ze in de loop van 1956 werden vervangen door de BN4 6-cilinder.

Naargelang de bron werden er tussen de 640 en 1.159 100M's geproduceerd. Het precieze aantal is moeilijk te achterhalen omdat ze zowel werden gemonteerd in de fabriek, werden uitgerust bij de verdelers als achteraf werden gerestaureerd.

Deze 100 M bezit alle kenmerken van de M-kit, met verdere verbeteringen. De motor is voorzien van een geoptimaliseerd luchtfilterhuis, een aluminium klepdeksel, een aluminium cilinderkop ontworpen door de specialist Denis Welsh, een Big Bore-uitlaat, een racestartmotor, een elektronische ontsteking en een oliekoeler. Dit alles resulteert in een vermogen van 140 pk. Het chassis heeft een versterkte ophanging en twee schijfremmen vooraan ter vervanging van de minder doeltreffende originele trommelremmen. En ten slotte, wielen met 72 spaken in plaats van 48. Michelin XAS 165/15 banden zorgen voor een buitengewone wegligging.

Met een vermogen van 140 pk en een gewicht van circa 930 kilo, liggen de prestaties van de auto in de buurt van de 100S, de raceversie waarvan er slechts 50 exemplaren werden gemaakt.

Aan het stuur van de 100M:

'Gentlemen, start your engines'. Een draai aan de contactsleutel gevolgd door een lichte druk met de linkerhand op de startknop, volstaat om de grote viercilinder met een dof gebrul tot leven te wekken. Het houten Moto-lita stuur ligt stevig in de hand en de rijpositie is comfortabel, zoals in de meeste Healeys.

De eerste versnelling schakelt vrij soepel, maar wanneer men de koppeling bruusk loslaat, zorgt het indrukwekkende vermogen bij laag toerental ervoor dat de wagen met een hevige schok vooruitschiet. Bij droog weer kan men dankzij het fenomenale koppel, de wielen van de wagen in zowel eerste als tweede versnelling laten doorslippen. Het uitgebalanceerde gewicht van de wagen is gelijkmatig verdeeld over het korte chassis met een perfect evenwicht als gevolg.

De 100 M is uiterst wendbaar en reageert onmiddellijk op de bevelen van de piloot. Op een bochtige weg nemen we de proef op de som. De wagen neemt zelfs de scherpste bochten met een verbluffend gemak. De motor reageert onmiddellijk, met veel vermogen en koppel vanaf 1.200 toeren. Het toerental loopt vlotjes op tot 4.500 omwentelingen, de motor maakt hierbij een hemels geluid. Het heeft geen zin het toerental verder op te drijven, want de motor heeft bij dit toerental zijn maximale vermogen bereikt. Het schakelen gaat redelijk vlot voor een wagen uit de jaren '50, kwestie van nauwgezet de juiste versnelling te kiezen. Een kort recht stuk laat toe om met de rechterhand de overdrive in te schakelen zonder het stuur los te laten. De wagen reageert onmiddellijk en schiet vooruit, wat een power! We naderen in volle vaart een bocht, de onbekrachtigde remmen vragen de nodige inspanning maar werken uitstekend. De 100 M remt in een rechte lijn en legt zich plat in de bocht dankzij de grote antirolbar. Een heerlijk gevoel! Je voelt je één met de wagen, die beheerst slippend van bocht naar bocht glijdt.

De laatste jaren heb ik reeds vele Austin Healeys 3000 mogen besturen, maar nooit eerder heb ik een dergelijke precisie en puur rijplezier ervaren.

Bij de opvolger van de 100 M werd het chassis met 6 centimeter verlengd om plaats te maken voor het uitmuntende Austin 6-cilinderblok en twee kleine zitplaatsen achterin. Helaas ging het extra gewicht van bijna 200 kg ten koste van de wendbaarheid, waardoor de 6-cilinder ondermeer last heeft van onderstuur bij het aansnijden van bochten.

Door de optimale verhouding tussen gewicht en vermogen blijft de Austin Healey 100M onklopbaar op gebied van wendbaarheid. Dit heerlijke speeltje doet zijn sportieve uiterlijk dan ook alle eer aan.

Vervolg en einde van de Big Healeys:

Na de Austin Healey 100, volgt in 1957 de 100/6 (6-cilinder), 2.639 cc 117 pk, en in 1959 de MKI 2.912 cc 124 pk (eerste 3.000), de MKII 132 pk met 3 carburators en ten slotte de MKIII phase 2 met 150 pk die zijn carrière afsluit in 1967.

Er worden talrijke race-uitvoeringen gefabriceerd van deze modellen, maar misschien meer daarover in een volgend artikel.

Over een periode van 15 jaar werden er meer dan 73.000 Big Healeys geproduceerd. Zij kunnen op steeds meer bijval rekenen bij liefhebbers van historische rally's en klassieke wagens.

Een tijdloos design, betrouwbare en krachtige mechaniek, een doeltreffend chassis goed voor intens rijplezier: het oude recept van piloot Donald Healey blijkt nog steeds een succesformule.

Bronnen:The Healey story:Geoffrey Healey

               Austin Healey 100 § 3000 series: Graham Robson

               Austin Healey 100 § 3000: John Heilig

               Austin Healey: Bill Piggott

               Original Austin Healey: A.D.Clausager

               Les Healey au Mans: Hervé Chevalier